UPS və generator arasında fərq nədir?

Müvəqqəti və ya ehtiyat enerji təminatından danışarkən tez-tez belə bir sual yaranır: UPS ilə generator arasında fərq nədir?

Hər iki sistem elektrik enerjisi kəsildikdə ehtiyat enerji təmin edir. Lakin onların məqsədi, işləmə prinsipi və istifadə sahələri bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.

UPS sistemləri necə işləyir?

UPS (Uninterruptible Power Supply — fasiləsiz enerji təchizatı sistemi) elektrik enerjisində yaranan kəsintini dərhal müəyyən etmək və millisanilələr ərzində, hətta daha qısa müddətdə, batareyalarda toplanmış enerjiyə keçmək üçün nəzərdə tutulub.

Bu fasiləsiz keçid hətta çox qısa müddətli enerji kəsintisinin belə ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi sistemlər üçün xüsusilə vacibdir.

Müasir UPS sistemləri əsasən iki kateqoriyaya bölünür:

Line-Interactive UPS

Bu sistemlər daxil olan elektrik enerjisini daim monitorinq edir və yalnız ehtiyac yarandıqda batareya rejiminə keçir.

Line-Interactive UPS sistemləri daha sərfəli hesab olunur və daha az kritik tətbiqlər üçün uyğundur. Onlar demək olar ki, dərhal qoruma təmin edir və istifadəçi tərəfindən hiss olunmayacaq səviyyədə keçid həyata keçirirlər.

Double-Conversion UPS

Bu sistemlər daxil olan AC elektrik enerjisini davamlı olaraq DC-yə, daha sonra isə yenidən AC-yə çevirir.

Bu texnologiya daha təmiz və stabil çıxış enerjisi təmin edir, elektrik şəbəkəsindəki səs-küyü, gərginlik sıçrayışlarını və digər dəyişiklikləri filtrasiya edir.

Double-Conversion UPS sistemləri həssas və kritik avadanlıqların qorunması üçün daha çox istifadə olunur.

UPS-in işləmə müddəti birbaşa batareyanın tutumundan asılıdır. Standart sistemlər adətən təxminən 30 dəqiqə ehtiyat enerji təmin edə bilər. Daha böyük və genişləndirilmiş sistemlər isə əlavə batareya bloklarından istifadə etməklə kritik yükləri bir neçə saat və ya daha uzun müddət enerji ilə təmin edə bilər.

Lakin batareyalar zaman keçdikcə öz xüsusiyyətlərini itirir və adətən 3–5 ildən bir dəyişdirilməsi tələb olunur.

Böyük UPS sistemləri həmçinin istilik yaradır. Buna görə də effektiv soyutma sistemi və müntəzəm texniki xidmət vacibdir. Texniki xidmət çərçivəsində batareyaların yoxlanılması, sistemin inspeksiyası, filtrlərin və ventilyatorların təmizlənməsi kimi işlər həyata keçirilir.

UPS seçərkən yalnız ilkin alış qiymətinə deyil, sistemin bütün istismar dövrü ərzində yaranacaq xərclərə də diqqət yetirmək vacibdir. Çünki bu sistemlər fasiləsiz işlədiyindən uzunmüddətli texniki xidmət və komponentlərin dəyişdirilməsi ümumi sahibolma xərclərinin mühüm hissəsini təşkil edir.

Generatorlar necə işləyir?

Generatorları ehtiyat enerji sistemlərinin uzunmüddətli işləyən hissəsi kimi təsəvvür etmək olar. Onlar elektrik enerjisini mexaniki üsulla, ən çox isə dizel mühərriki vasitəsilə istehsal edirlər.

Elektrik şəbəkəsində kəsinti baş verdikdə avtomatik transfer açarı (ATS/АВР) enerjinin kəsildiyini müəyyən edir, generatoru işə salır və bir neçə saniyə ərzində binanın elektrik yükünü generatora ötürür.

Yanacaq mövcud olduğu müddətdə generatorlar uzun müddət, hətta fasiləsiz işləyə bilər.

Lakin generatorların işə düşməsi və sabit rejimə keçməsi adətən təxminən 10 saniyə çəkdiyindən, yalnız generator sistemləri fasiləsiz enerji tələb edən avadanlıqları tam şəkildə qoruya bilməz.

Generatorların quraşdırılması üçün həmçinin kifayət qədər yer, səs izolyasiyası, ventilyasiya və təhlükəsiz yanacaq saxlama şəraiti tələb olunur. Səs-küy, emissiyalar və yanacağın doldurulması ilə bağlı logistika da sistem layihələndirilərkən nəzərə alınmalıdır.

Generatorların texniki xidmət tələbləri ümumiyyətlə UPS sistemlərindən daha az intensivdir. Bununla belə, generatorların etibarlı işləməsini təmin etmək üçün planlı texniki xidmət və müntəzəm yük testləri həyata keçirilməlidir.

Qış aylarında elektrik kəsintilərinin yaratdığı risklər

Qış aylarında elektrik enerjisinin kəsilməsi müəssisələr və kritik infrastrukturlar üçün əlavə risklər yarada bilər.

Xüsusilə fasiləsiz enerji tələb edən sistemlərdə elektrik enerjisinin hətta bir neçə saniyəlik kəsilməsi məlumat itkisinə, avadanlığın dayanmasına və əməliyyat proseslərinin pozulmasına səbəb ola bilər.

Bu baxımdan UPS və generator sistemlərinin birlikdə istifadəsi uzunmüddətli və etibarlı enerji təminatının formalaşdırılmasına kömək edə bilər.

Hansı sistemə ehtiyacınız var?

İdeal həll konkret fəaliyyətinizdən və enerji ehtiyaclarınızdan asılıdır.

UPS sistemləri hər hansı enerji kəsintisinin məlumat itkisinə, avadanlıqların zədələnməsinə və ya təhlükəsizlik risklərinə səbəb ola biləcəyi həssas avadanlıqların qorunması üçün xüsusilə uyğundur.

Generatorlar isə uzunmüddətli elektrik kəsintiləri zamanı bütün obyektin fəaliyyətini davam etdirmək üçün daha əlverişlidir.

Bir çox hallarda ən etibarlı yanaşma UPS və generatorun birlikdə istifadəsidir.

Bu sistemdə elektrik enerjisi kəsildiyi anda UPS dərhal və fasiləsiz enerji təmin edir. Eyni zamanda generator avtomatik olaraq işə düşür. Generator sabit işləmə rejiminə keçdikdən sonra yük generatora ötürülür və beləliklə, sistemin fasiləsiz fəaliyyəti təmin edilir.

Bununla belə, bəzi hallarda yalnız bir texnologiyadan istifadə etmək kifayət edə bilər.

Məsələn, məkan və ya yanacaq saxlama imkanları məhdud olduqda, yalnız UPS sistemindən istifadə etməklə sistemin təhlükəsiz şəkildə söndürülməsi və məlumat itkisinin qarşısının alınması mümkündür.

Digər tərəfdən, qısa müddətli enerji kəsintisinin qəbul edilə bildiyi pərakəndə satış və ya hotel-restoran sektorlarında yalnız generator sistemi daha sərfəli və kifayət qədər dayanıqlı həll ola bilər.

Ən uyğun seçimi necə etmək olar?

Effektiv ehtiyat enerji strategiyası ani qoruma, uzunmüddətli enerji təminatı və xərclərin səmərəliliyi arasında düzgün balans yaratmalıdır.

Bir çox müəssisə üçün bu, UPS-in ani enerji təminatı ilə generatorun uzunmüddətli işləmə imkanlarının birləşdirilməsi deməkdir.

Digər hallarda isə düzgün seçilmiş və ehtiyaclara uyğun layihələndirilmiş tək bir sistem kifayət edə bilər.

Hər iki halda bu texnologiyaların bir-birini necə tamamladığını anlamaq etibarlı və dayanıqlı enerji təminatı sisteminin yaradılması üçün ilk addımdır.

Abşeron Makina necə kömək edə bilər?

Abşeron Makina MMC generator sistemlərinin satışı, kirayəsi, texniki xidməti, ehtiyat hissələrinin təchizatı və enerji təminatı həlləri sahəsində müştərilərə dəstək göstərir.

Peşəkar mütəxəssislər obyektin enerji ehtiyaclarını, avadanlıqların xüsusiyyətlərini və fəaliyyətin tələblərini nəzərə alaraq uyğun generator həllinin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilərlər.

İstər müvəqqəti enerji təminatına, istər tam ehtiyat enerji sisteminə, istərsə də UPS və generatorun birlikdə istifadəsinə ehtiyacınız olsun, düzgün layihələndirilmiş enerji həlli biznesinizin elektrik kəsintiləri zamanı fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan verir.