Generatorlarda vibrasiyanın qarşısını necə almaq olar?

Generator qurğularında vibrasiyanın qarşısının alınması enerji sektorunda çalışan mütəxəssislər üçün vacib məsələlərdən biridir. Generatorun işləməsi zamanı yaranan titrəyişləri azaltmaq üçün müxtəlif antivibrasiya sistemlərindən istifadə edilir. Vibrasiyanın minimuma endirilməsi generatorun istismar müddətini uzadır, səs-küyü azaldır və avadanlığın daha etibarlı işləməsini təmin edir.

Generator işləyərkən müəyyən səviyyədə vibrasiya və səs-küy yaranması normaldır. Lakin bu təsirləri minimuma endirmək mümkündür və vacibdir. Çünki davamlı vibrasiya generatorun hissələrinin aşınmasına, birləşmələrin boşalmasına və konstruksiyanın dayanıqlığının zəifləməsinə səbəb olur. Xüsusilə mühərrik–alternator bloku və onu şassiyə birləşdirən elementlər vibrasiyadan daha çox təsirlənir.

Vibrasiyanın qarşısını almaq üçün nələr edilməlidir?

Vibrasiyanın effektiv şəkildə azaldılması düzgün planlaşdırma, keyfiyyətli layihələndirmə və uyğun antivibrasiya dayaqlarının seçilməsindən başlayır.

Ən vacib məqamlardan biri mühərrik və alternatorun düzgün mərkəzləşdirilməsidir. Bu iki hissənin dəqiq uyğunlaşdırılması işləmə zamanı yaranan titrəyişləri azaltsa da, onları tam aradan qaldırmır. Buna görə də əlavə olaraq antivibrasiya sistemlərinin tətbiqi vacibdir.

Antivibrasiya elementlərinin seçilməsi təsadüfi deyil və əvvəlcədən mühəndis hesablamaları aparılmalıdır.

Antivibrasiya sisteminin layihələndirilməsi zamanı nəzərə alınmalı amillər

Generator üçün uyğun antivibrasiya sisteminin seçilməsi zamanı aşağıdakı məqamlar qiymətləndirilir:

• Generator qurğusunun ümumi çəkisinin hesablanması;

• Ağırlıq mərkəzinin müəyyən edilməsi;

• Tətbiq sahəsinə uyğun antivibrasiya elementlərinin seçilməsi;

• Dayaqların ağırlıq mərkəzinə uyğun yerləşdirilməsi;

• Hər dayağın daşıdığı yük faizinin hesablanması;

• Sistemin vibrasiya tezliyinin analiz edilməsi və aşağı ötürmə əmsalına malik həllin seçilməsi.

Bu hesablamalar vibrasiyanın daha effektiv şəkildə idarə olunmasına imkan verir.

Generatorlarda istifadə olunan antivibrasiya elementləri

Mühərrik–alternator bloku ilə şassi arasında yerləşən dayaqlar

Vibrasiyanın əsas mənbəyi mühərrik və alternator blokudur. Buna görə də bu hissələrlə şassi arasında xüsusi amortizasiya elementləri quraşdırılır.

Qapaq tipli (hood) antivibrasiya dayaqları

Bu tip dayaqlarda elastomer material sıxılma və kəsilmə prinsipi ilə işləyir. Onlar yüksək vibrasiya izolyasiyası tələb olunan tətbiqlər üçün ideal hesab olunur.

Xüsusilə aşağıdakı sahələrdə geniş istifadə edilir:

• Mobil generatorlar;

• Tikinti sahələri;

• Daimi hərəkətdə olan generator sistemləri.

Bu tip dayaqlar vibrasiyanı daha effektiv azaltdığı üçün ən çox istifadə olunan həllərdən biridir.

Silindrik antivibrasiya dayaqları

Silindrik dayaqlar rezin blok və iki metal hissədən ibarətdir. Ölçüsündən asılı olaraq elastiklik dərəcəsi dəyişir.

Adətən aşağı güclü generatorlarda istifadə olunur. Onlar sadə və iqtisadi həll hesab olunsa da, vibrasiya izolyasiyası baxımından digər sistemlər qədər effektiv deyillər.

Antiseysmik yaylar

Antiseysmik yaylar aşağı tezlikli vibrasiyaların qarşısını almaq üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mexaniki dayaqlardır.

Bu sistemlər aşağıdakı hallarda üstünlük təşkil edir:

• Zəlzələ riskinin yüksək olduğu ərazilərdə;

• Güclü vibrasiya yaradan sənaye avadanlıqlarında;

• Daim sürətlənmə və qəfil dayanma hallarının olduğu tətbiqlərdə.

Belə dayaqlar generatorun dayanıqlığını artırır və kritik tətbiqlərdə təhlükəsiz işləməsini təmin edir.

Şassi ilə döşəmə arasında antivibrasiya sistemləri

Ən yüksək nəticə yalnız mühərrik və şassi arasında deyil, həm də şassi ilə döşəmə arasında antivibrasiya elementləri tətbiq edildikdə əldə edilir.

Bu sistemlər "ikiqat kütlə izolyasiya sistemi" adlandırılır.

Belə həllər:

• Vibrasiyanın binaya ötürülməsini azaldır;

• Səs-küyü minimuma endirir;

• Generatorun dayanıqlığını artırır;

• Uzunmüddətli istismar zamanı avadanlığın qorunmasına kömək edir.

Bu sistemlərin layihələndirilməsi zamanı generatorun sabitliyinin qorunması üçün dəqiq mühəndis hesablamaları aparılmalıdır.

Generatorun səviyyələndirici dayaqları

Bəzi hallarda generator qeyri-bərabər səth üzərində quraşdırılır. Belə vəziyyətlərdə səviyyələndirici dayaqlardan (levelling silentblock) istifadə olunur.

Bu elementlər vibrasiyanı udmasa da:

• Generatorun üfüqi vəziyyətdə qalmasını təmin edir;

• Qeyri-bərabər döşəmələrdə təhlükəsiz quraşdırmaya imkan yaradır;

• Konstruksiyanın dayanıqlığını artırır.

Nəticə

Generatorlarda vibrasiyanın tamamilə aradan qaldırılması mümkün olmasa da, düzgün layihələndirmə, keyfiyyətli antivibrasiya sistemləri və peşəkar quraşdırma sayəsində onun təsiri minimuma endirilə bilər. Bu isə generatorun daha uzunömürlü olmasını, daha səssiz işləməsini və texniki nasazlıqların azalmasını təmin edir. Müntəzəm texniki baxım və düzgün seçilmiş antivibrasiya elementləri generatorun etibarlı və fasiləsiz işləməsinin əsas şərtlərindəndir.